İRAN AVLARI
Koyun ve keçi avcıları için dünyanın en heyecan verici ülkelerinden biri, İran.
Yaban Koyunları:
İran'ın sınırları içersinde yaşayan Yaban Koyunu türlerinin ve hibridleri'nin bu kadar çok çeşit olması dolayısı ile bu karmaşayı biraz aydınlatmak ve Iran Koyunları'nın peşinde koşacak avcılara biraz bilgi vermek istedik. Prof.Raul Valdez, Mr.Renaud Desgrees du Lou ve SCI Trofe Hayvanları Kayıt Kitabı'ndan derlediğimiz özet bilgileri web sayfamıza aktardık.
Mufloniform, Muflon veya Urial'ler grubu, Ovis.......'nin gövde olarak en küçük koyun türünü oluştururlar. Aynı zamanda en geniş çeşidi de sergilerler. Değişik özellikler gösteren gövde yapısı, boynuz şekli, renk ve kromozom sayıları, tür ve alttür tanımlarına da esas olmuştur. Bu sebeple eski zoologlar bir kısım türleri belirlemişken, daha sonrakilerin tanım kriterlerini arttırmaları, coğrafi yayılımı ve türler arası ilişkiyi de göz önüne almaları neticesinde tür ve alttürler ile bunların hibridleri de belirlenmiştir. Fakat esas olarak Muflon grubunun belirgin ortak karakteristiği, koçlarının kış tüyündeyken uzun boyun altı yelesinin (ruff) vebazılarının da boğazında önlük görünümünde (bib) tüylerinin oluşmasıdır. Genellikle hepsinde sırt lekesi-eyer (seddle) vardır. Bacaklarının alt kısmı ve butlarının arkası belirgin beyazdır.
Yaban koyunları arasında fenotipik (dışavuran kalıtımsal fiziki görünüm) ve kromozom değişikliklerinin, İran boyutunda başka hiçbir alanda bu kadar çeşitlendiği görülemez. Bu da, koleksiyoner trofe avcılarına bir ülke içersinde değişik trofe çeşitleri ile daha fazla heyecan kaynağı oluşturmaktadır.
-İran'ın batısında (Zagros sahasında) Gmelini koç'ları (Armenian koyunu), kısa siyah boyun yelesi ve sırtında beyaz eyer'i vardır. Renkleri genellikle bej'dir. Boynuzları boyunun iki tarfından arkaya doğru uzayıp içeriye birbirlerine dönerler.
-İran'ın doğusunda (Kopet dağı sahası), Transcaspian koç'ları daha yüksek boyludur. Uzun beyaz tüylü önlük ve boyun yele'leri vardır. Eyer yoktur. Boynuzlar yukarı, arkaya doğru kıvrılır ve aşağıya döner, alt çene hizasından tekrar yukarı va açığa kıvrılırlar.
- Kuzeyde Elborz dağlarında Red Sheep koç'ları Gmelini (Armenian) koç'larından daha yüksek olup boynuzları nisbeten Urial'inkini andırır. Beyaz yeleleri yoktur. Doğu Elborz dağlarında koçlar bütünüyle Urial'e benzeyip siyah/beyaz yeleleri vardır.
Buna karşılık batı Elborz dağlarında koç'lar Gmelini (Armenian) koç'una benzemektedirler. Orta Elborz'larda koyunların hibrid özellikleri aynı bölgede bireyler arasında da farklılıklarla görülmektedir. Bazılarının boynuzları karşıdan bakıldığında tam bir daire çizerken bazı bireylerde de geriye ve içe dönük Gmelini (Armenian) özellikleri görülmektedir. Kiminin sırtında eyer lekesi vardır kiminde yok, bazılarında yele ve önlük tam boy oluşurken bazılarında sadece boynun alt tarafında oluşmaktadır.
-Güney İranda ve çöl bölgelerinde koçlar en küçük örneklerdir. Güney batıde boynuzlar Red Sheep koç'larınınkini, güneydoğuda da Urial boynuzlarına benzer.
-İsfahan bölgesi orta Zagros sahasınde koç'lar Gmelini (Armenian) tipi olup çöllük araziden dolayı daha küçüktürler. Tam boy boyun yeleleri olup boynuzkları da aşağı doğru kıvrılırlar.
-Güney Zargos sahası Laristan'da (Şiraz'ın güneyi), koçlar ufak gövdeli, beyaz eyerli ve boyunun alt tarafında siyah yelelidirler. Fakat boynuzları, daha ince olmakla birlikte Urial boynuzu gibidirler.
-Güneydoğu İran'ın Kerman bölgesinde koçların eyer lekesi olup, önlüksüz fakat yeleleri siyah, tam boy veya alt boyunda olabilir. Boynuzları Urialinki gibi olup ön tarafı düz ve kenarları köşelidir.
Aynı bölgede Kerman koç'u veya Sind tekesi (Capra aegagrus blythi) avlarken Pakistan sınırı yakınlarında Pakistan'ın Blanford Urial'ine (O.o.blanfordi) rastlayıp avlamak da mümkün olabilmektedir.
İran'da avlanabilir Yaban Koyunları:
Koyun arazileri'nin bir çok yerde girift olması değişik türlerdeki koyunların da karışmasına ve hibridlerin doğmasına sebep olmuştur. Bu yüzden yer yer saf türlerin belirlenmesi zor olabilmektedir. Buna karşılık çok çeşitli boynuz oluşumları de trofe avcısına geniş bir koleksiyon imkanı getirmektedir.
Gmelini koç'u (Armenian koç), (Ovis orientalis gmelini) kuzeybatı İran
Kopet Dağ veya Transkaskaspian Urial koç'u, (Ovis orientalis arkal) kuzeydoğu İran,
Laristan koç'u, (Ovis orientalis laristanica) güney Zagros bölgesi, güney İran,
İsfahan koç'u, (Ovis orientalis isphahanica) orta Zagros bölgesi, orta İran,
Elborz Kızıl koç, (O.o.gmelini + O.o.arkal) Elburz bölgesi, kuzey İran,
Arak koç'u, (O.o.gmelini + O.o.esphahan) ortabatı Iran
Kerman koç'u, (O.o.cucloceros "Afgan urial" + O.o.laristanica) güneydoğu İran
Shiraz koç'u, (Kerman k.+ İsfahan k.) orta İran,
Kavir çöl koç'u (Elburz Red k.+ Kopet Dağ k.) orta İran |
